Juryverslag Gouden Greep 2009
(Tekst uitgesproken door jury-voorzitter Marcel Henst tijdens de uitreiking van de Gouden, Zilveren en Bronzen Grepen op maandag 12 april 2010 in Putten)
|
Juryvoorzitter Marcel Henst reikt de Gouden Greep uit aan Marianne Vogelaar
|
Voordat we overgaan tot de uitreiking van de Gouden, Zilveren en Bronzen Grepen, wil ik een paar observaties, vaststellingen en beschouwingen van de jury met u delen. Wat we allereerst willen onderstrepen is dat de bijdragen dit jaar over het algemeen van zeer hoge kwaliteit zijn. Als je van 57 inzendingen er 25 kunt aanwijzen waarover je grondig beraad kunt hebben, dan kunnen de inzendingen niet slecht zijn. Sterker nog, er zitten producties bij waaraan te zien is dat er dagen, weken en soms wel maanden aan is gewerkt.
We hebben dikke en op glimmend papier uitgevoerde bijlagen gezien, met geplakte rug en met complete ranglijsten van meer dan honderd bedrijven in de agribusiness. We hebben verschillende technische testen gezien over meer dan 10 pagina’s magazineformaat. En ook themanummers van eenzelfde omvang of nog dikker, maar dan zelfs op halve-krantformaat. Dus nog groter dan een magazine.
We hebben zelfs een nieuw tijdschrift gezien: Boerenvee. Van Berrie Klein Swormink. We willen het genoemd hebben, want in dit internettijdperk een tijdschrijft lanceren, is vanuit uitgeefperspectief bijzonder te noemen. Geen enkele moeite was in 2009 kennelijk te veel. Waarvoor onze blijk van waardering. Niettemin worstelt de jury met een paar vragen. Hoe kan het toch dat er niet één inzending bijzit die grondig werk heeft gemaakt van de gevolgen van de economische recessie? Toch hét thema van 2009.
En waarom geen uitputtende reeks artikelen over het eerste jaar van de grootste zuivelfusie aller tijden, die van FrieslandCampina? Daar zijn toch belangrijke achtergronden bij te schrijven, melkveehouders en anderen zullen meer facts & figures willen kennen dan in de algemene pers zijn gepubliceerd?
Nog zoiets: het risico dat mensen met hun gezondheid lopen als gevolg van de veehouderij? Waarlijk geen mediahype. Misschien is het wel de belangrijkste verandering in de veehouderijhistorie, in ieder geval in Brabant. Is daarover niet geanalyseerd, voorbeschouwd, becommentarieerd, geresearched en wat dies meer zij? Lezers in de landbouw –boeren, business en overheden- zitten te springen om dit soort kwaliteitskopij. Waarom zijn die verhalen niet gemaakt? Of waren deze verhalen het inzenden niet waard? Wat het antwoord ook is, het is in geen geval goed.
De jury zoekt dus naar een oorzaak. En vindt die misschien – ik zeg het met voorzichtigheid - in de malaise –
economisch gezien dan - waarin de journalistiek verkeert. Dat we die kant op denken is niet zo gek. De berichten over sanering van redacties en frequentieverlaging van toonaangevende titels zijn al naar buiten gekomen. Die druk op redacties gaat opvallen. Van te veel inzendingen moeten we als jury vaststellen dat het inhoudelijk echt wel goed is, zoals gezegd en nog eens benadrukt, maar dat de verzorging te wensen over laat. Taalfouten, slordigheden, verhaspelingen, warrige structuur, het nieuws op de verkeerde plaats in het artikel, net een vraag vergeten, zwakke intro’s, nietszeggende koppen. Fotografie en vormgeving: het wordt er allemaal niet beter op. Het wordt er bij gedaan.
Natuurlijk weten we allemaal dat er op eindredactie en vormgeving beknibbeld wordt, dat er al redacties zijn zonder eindredactie en zonder vormgeving - de economie van het uitgeven is hard, overal, niet alleen in de landbouwpers. Maar het begint de jury op te vallen, en het begint pijn te doen. We kennen natuurlijk ook de kreet dat de lezer vaak een andere norm hanteert dan de vakbekwame journalist. Die lezer valt niet over een ‘d’ of een ‘t’ die op de verkeerde plaats staat, zeggen we dan. Maar is dat wel zo? En willen we dat wel zo??
Sterker nog: zijn we niet allemaal ooit eens rechtovereind in bed wakker geschrokken, badend in het zweet, en hebben dan aan onze partner opgebiecht: er staat een fout in de kop van het artikel met Veerman? Dát is toch een essentieel deel van ons vak? De jury hamert op dit punt van eindredactie omdat landbouwnieuws tegenwoordig overal te vinden is. Internet is een onuitputtelijke bron. Des te meer is het van belang dat informatie betrouwbaar is. Degelijke artikelen, zonder fouten, bepalen de betrouwbaarheid van de bron.
Afijn, wij, de juryleden, hebben ook naar het alternatief gekeken. U weet wel: internet. Want als het in print hapert, maar op internet gesmeerd loopt, dan gloort in de toekomst een kwalitatief alternatief. Vorig jaar hebben we voor internet een zilveren greep uitgereikt aan Co Scholten voor zijn kwaliteit als nieuwsjager en cameraman. Dit jaar kunnen we deze prijs voor internet helaas niet uitreiken. Domweg omdat er nauwelijks inzendingen waren, slechts twee, en die twee voegden naar ons oordeel te weinig toe.
Overigens gaat ook de Zilveren Greep voor het interview er dit jaar niet uit. Hier is gebrek aan kwaliteit niet de hoofdoorzaak, maar een gebrek aan passende inzendingen. Een jury heeft natuurlijk slechts beperkte invloed, wij kennen onze bescheiden plaats. Het is die van de stuurlui, in ons geval niet eens aan wal, maar aan de bureau- en borreltafel.Aan de andere kant zijn we ongebonden en kunnen we vrijuit spreken. We gaan die kans vandaag benutten.
Naar onze smaak staat de landbouwpers voor een belangrijke keuze. Niet ‘nog meer’ moet het motto zijn, maar ‘vooral beter’. Niet nóg een titel erbij en weer een opvallende dikke bijlage op glimpapier, of een website met veel geflash en interactie, maar een titel die af is, die ALTIJD af is. Die doet waar de lezer recht op heeft.
We willen kortom geen i zonder puntjes. De jury heeft trouwens nooit begrepen waarom het meervoud is: puntjes. Er hoeft van de jury maar één puntje op de i.
Dames en heren, genoeg beschouwd, geobserveerd en vastgesteld. Nu de uitreiking. Dan nu de winnaars van de zilveren grepen.
Florus Pellikaan (Veeteelt) – Zilveren Greep Reportage
Overzomeren met lage melkprijs
Een zeer goed getimed artikel. Al in het voorjaar wijst Florus Pellikaan met deze reportage op de liquiditeitsproblemen van veehouders die in de zomer van 2009 daadwerkelijk op alle melkveebedrijven voelbaar worden; het gevolg van de lage melkprijs. Een zeer nuttig artikel. Knap ook om een veehouder zover te krijgen dat hij volledige openheid geeft. Deze productie is een voorbeeld voor alle vakbladjournalisten. Terloops introduceert Pellikaan een nieuw woord, overzomeren, dat de Van Dale mag halen.
Bas van Hattum (Trekker) – Zilveren Greep Grote productie
Balans van cabine moet beter
Zeer verrassend, deze test van trekkerstoelen. Nu eens niet het motorvermogen of de bandendruk, maar de ergonomie en arbo-omstandigheden worden onder de loep genomen. Bas van Hattum heeft niet alleen een uitgebreide en unieke test gemaakt, maar sluit ook aan bij vragen die elke trekkerbestuurder over de kwaliteit van zijn stoel kan hebben. Overzichtelijke tabellen illustreren het artikel. Het algemeen belang van een dergelijke test staat buiten kijf. Als het pittiger was opgeschreven had het zeer zeker de landelijke pers gehaald.
Marianne Vogelaar (Agrarisch Dagblad) – Zilveren Greep Nieuws
Verstoring van de Amerikaanse droom
Marianne Vogelaar heeft een zaak aan het rollen gebracht die al lange tijd in de internationale veehouderij sluimert: de rol van Vreba-Hoff bij emigratie van Nederlandse boeren naar de VS. Het nieuws is breed in de media opgepakt. En nog steeds levert het onderzoek van Vogelaar nieuws op. De reeks is behalve nieuwswaardig ook zeer nuttig: als je wilt emigreren moet je eerst deze artikelen lezen. De jury heeft zich afgevraagd of de reeks artikelen niet te eenzijdig tegen Vebra-Hoff is gericht. Zij oordeelt van niet: waar mogelijk is hoor en wederhoor toegepast en hebben onafhankelijke partijen als bron gediend.
Martijn ter Horst (Boerderij) – Zilveren Greep Analyse
Eerst melden, dan ploegen
Degelijk, toegankelijk, nuttig, waardevol. Dat zijn de kernbegrippen die bij deze analyse van Martijn ter Horst horen. De journalist ontdekte regelgeving die uiterst nadelig is voor de boer en in de categorie overbodige bureaucratie thuishoort: eerst een melding maken, dan pas de ploeg in de grond. Terloops wordt LTO ontmaskerd, die de zaak niet op tijd heeft ontdekt. Ter Horst laat zien dat hij de boerenproblematiek van binnenuit kent, vanaf de keukentafel van de boer kent hij diens problemen en schrijft hij een helder analyse met bruikbare tips.
Bernadette Bijman (Nieuwe Oogst) – Zilveren Greep Comlumn / Persoonlijk verslag
Waar het fout ging
‘Mooi geschreven!’ En: ‘Ik ben geraakt door dit persoonlijke verslag’. Het zijn twee spontane opmerkingen van juryleden. Bernadette Bijman beschreef van binnenuit hoe het bedrijf van haar man en haarzelf failliet ging. Het is een persoonlijk, maar ook gedurfd verslag geworden. De auteur is heel ver gegaan met persoonlijke achtergronden en levert daardoor ongekend veel inzicht aan kwekers die in een vergelijkbare en herkenbare situatie zitten.
Bronzen Greep:
De jury is verheugd dat zoveel relatief jonge redacteuren met een zilveren greep naar huis gaan. En zij die wat ouder zijn, tonen zich in hun werk jong van geest.
De winnaar van de bronzen greep – ofwel het aanstormend talent van 2009 - getuigt van diepe kennis van de sector, weet nieuws toe te voegen aan een (binnen die sector) breed verwacht maar nooit goed geduid probleem, ook niet door de banken. Deze journalist kan met precisie vanuit macro-economische ontwikkelingen afdalen naar micro-bedrijfsniveau en snapt dus van binnenuit welke problemen bij ondernemers spelen. Niemand anders van de genomineerden is in 2009 zo dicht op de huid van de lezer gekomen en niemand anders heeft met zoveel voorspellende waarde al in het voorjaar een artikel geschreven dat in de zomer van levensbelang voor de melkveehouderij bleek te zijn.
De bronzen greep 2009 gaat naar:
Florus Pellikaan, met het artikel 'Overzomeren met lage melkprijs’ in Veeteelt.
WINNAAR GOUDEN GREEP
De winnaar van de Gouden Greep 2009 toont niet alleen veel kennis van de land- en tuinbouw maar ook de drang om uitgebreid de feiten te vertellen. Deze journalist wil niet één cijfer achter de komma kwijt, nee, ook het tweede en het derde moet de wereld in. Het naadje van de kous. Daar gaat het hier om.
Het maatschappelijk belang van deze publicatie in brede zin en het ondernemersbelang in enge zin staan buiten kijf. Wie geen kennis neemt van deze productie, maar wel aan de slag gaat, kan zichzelf tegenkomen. Zijn bedrijf kan eraan kapot gaan. De winnaar van de Gouden Greep 2009 heeft een onderwerp beet gepakt dat sluimert in de sector. Dat bloot gelegd en verteld moet worden. Belangenbehartigers en ook het landbouwbedrijfsleven zoals de banken zien immers ook niet alles, en kunnen of willen het niet zien, omdat het niet hun primaire reden van bestaan is, of omdat ze direct betrokkene zijn.
In zo’n geval is deze journalist de enige die de juiste vragen stelt. De winnaar van de Gouden Greep 2009 toont doorzettingsvermogen, passie en durf. Elke goede journalist – en zeker deze - laat – at the end – iets van zichzelf zien: waarheidsvinding, de waarheid vertellen in een goed leesbaar verhaal dat je hoog zit. De winnaar is zo’n type. Ontmaskering hoort daar ook bij: direct en indirect. Het moet gezegd worden. De jury is ook geraakt door de emoties die bij ondernemers schuil gaan achter deze journalistieke productie.
De winnaar van de Gouden Greep 2009 verraadt twee basiseigenschappen van een rasjournalist: ijver en nieuwsgierigheid. En misschien een derde: historisch besef gecombineerd met archiefkennis.
Wat al jarenlang sluimerde in de veehouderij is nu verteld en wordt nog verder verteld. De jury beschouwt het niet alleen als terecht, maar ook als een eer om de Gouden Greep 2009 uit te reiken aan iemand die de landbouwjournalistiek al zolang schraagt, en met de serie over Vreba-Hoff in Agrarisch de lezers op maat bediend.
De winnaar van de Gouden Greep 2010 is: Marianne Vogelaar.
De Jury:
Harm de Kroon, Bert de Lange, Bert van Sloten, Bert Westenbrink, Marcel Henst (voorzitter)